Czy Unia Europejska zakaże używania bitcoina?

Po ostatnich atakach terrorystycznych w Paryżu pojawiły się doniesienia, że Unia Europejska zamierza wprowadzić ograniczenia w używaniu cyfrowych walut. Jak mogą wyglądać nowe przepisy?

Stan obecny

Aktualnie używanie bitcoina w Unii Europejskiej jest legalne. Co więcej, ostatnie orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości zwolniło transakcje kryptowalutowe z podatku VAT w UE.

Przedsiębiorcy działający w tym obszarze (jak giełdy, operatorzy schematów płatniczych, operatorzy portfeli itp.) co do zasady nie są obecnie poddani przepisom o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowania terroryzmu, czyli tzw. regulacjom AML (inaczej niż np. w Stanach Zjednoczonych). Najnowsza unijna dyrektywa AML z maja 2015 r. również nie objęła takich firm regulacjami. Więcej na ten temat pisałem w artykule „Bitcoin a przeciwdziałanie praniu pieniędzy”.

Zmiana podejścia

Najwyraźniej podejście instytucji unijnych zmienia się pod wpływem ataków terrorystycznych oraz doniesień, że Państwo Islamskie używa bitcoina do finansowania swojej działalności (takie informacje podał m.in. unijny Instytut Studiów nad Bezpieczeństwem).

Pierwsze sygnały zmian pojawiły się już po atakach terrorystycznych w Paryżu w styczniu 2015 r. W lutym członkowie Rady Europejskiej wezwali do wzmocnienia regulacji AML i bardziej skutecznego śledzenia transakcji finansowych w celu zwalczania finansowania terroryzmu. Jak wspomniałem, nie wpłynęło to jednak na treść nowej dyrektywy AML.

Sytuacja uległa zmianie w listopadzie 2015 r. po wyjątkowo tragicznych atakach terrorystycznych w Paryżu. Kilka dni po tych wydarzeniach Komisja ogłosiła unijną agendę bezpieczeństwa, w której zapowiedziano przegląd regulacji AML do czerwca 2017 r. Stwierdzono w niej, że

wśród sektorów objętych oceną, szczególna uwaga zostanie poświęcona wirtualnym walutom.

Wkrótce  potem Rada UE wezwała Komisję do wzmocnienia regulacji AML w UE, w tym rozszerzenia kontroli niebankowych metod płatności, wliczając w to wirtualne waluty.

Jak będą wyglądały nowe zasady?

Z dotychczasowych zapowiedzi nie wynika, że bitcoin i inne cyfrowe waluty mają zostać zakazane w Unii Europejskiej. Z pewnością podjęte będą jednak próby wprowadzenia kontroli nad transakcjami dokonywanymi z ich użyciem.

Prawdopodobnie odbędzie się to poprzez poddanie niektórych przedsiębiorców działających w obszarze cyfrowych walut regulacjom AML. W szczególności chodzi o giełdy czy procesorów płatności, którzy znajdują się „na styku” bitcoina oraz tradycyjnego systemu finansowego.

Warto odpowiedzieć na dwa pytania:

(1) Czy takie plany powinny być zaskoczeniem?

oraz

(2) Czy rozwiązania tego typu nie będą zbyt rygorystyczne?

Ad. 1 . Zastosowanie regulacji AML do bitcoina nie powinno nas dziwić. Tak dzieje się już w Stanach Zjednoczonych, a jak pisałem w artykule „Jak przegrywamy innowacje, czyli o regulacji cyfrowych walut w Polsce”, rozmawiała już na ten temat Grupa G7, a plany tego typu pojawiły się już w Wielkiej Brytanii i Australii. Większym zaskoczeniem dla mnie było zatem to, że dotychczas Unia Europejska nie podążyła tą drogą.

Ad. 2. Trudno odpowiedzieć na to pytanie, nie znając kształtu przyszłych regulacji. Objęcie cyfrowych walut regulacjami AML ma jednak sens i w mojej ocenie jest nieuniknione. Ważne jednak, żeby odbyło się to w dialogu z rynkiem, ponieważ obecne regulacje nie są dostosowane do specyfiki kryptowalut. Dobrze zaprojektowane przepisy nie będą znacznym obciążeniem dla firm, a jednocześnie np. ułatwią współpracę z tradycyjnymi instytucjami finansowymi.